Namaz nasıl kılınır? Adım adım iki rekât

Namaz, abdestli olarak kıbleye dönüp tekbirle başlanan, kıyam, kıraat, rükû, secde ve ka’deden oluşan, selamla biten farz ibadettir. İki rekâtlık bir namazı hiç kılmamış bir kişi, aşağıdaki sırayı sabah namazının farzı gibi uygulayabilir. Dört rekâtlı namaz aynı iskeletin üzerine ilk oturuş ve fazladan iki rekât ekler. Vakitleri gün gün görmek için namaz vakitleri sayfasına, okunacak metinler için Sübhaneke, Ettehiyyatü ve Fatiha sayfalarına bakın.

Namazdan önce

Namazın dışındaki şartlar altıdır: hadesten taharet (abdest veya gusül), necasetten taharet (beden, elbise ve yerin temizliği), avret yerinin örtülmesi, kıbleye yönelmek, vaktin girmiş olması ve niyet. Biri eksikse namaz sahih olmaz. Kıbleyi bilmiyorsanız kıble sayfası yönü tarayıcıda gösterir; asıl olan, güvenilir bir yöndür.

Erkek, göbekle diz kapağı arasını örter. Kadın, yüz ve eller ile ayaklar dışında bedenini örter. Hanefi’de kadının ayaklarının açık olması namazı bozmaz; örtmek ihtiyaten daha iyidir. Elbisede kirli sayılan bir leke, avuç içinden büyük ve kuru ise namaza engeldir. Vakit girmeden kılınan namaz, o vaktin farzı yerine geçmez. Günün vakitleri şehre göre değişir.

Niyet

Niyet kalptedir. “Sabah namazının farzını kılıyorum” diye bilmek yeter. Dil ile söylemek sünnettir, şart değildir. Hangi namaz olduğu karışırsa niyet de karışır. Nafile ile farzı ayırmak gerekir. İmama uyulacaksa “uydum imama” diye niyet edilir.

İlk rekât

1. Ayakta, kıbleye dönük, ayaklar omuz genişliğinde durulur. Eller kulak hizasına kadar kaldırılır. Kadın omuz hizasına kaldırır. “Allâhü ekber” denir. Bu iftitah tekbiridir. Namaz bu sözle başlar. Bundan sonra dünyevi söz, yemek ve gereksiz hareket namazı bozar.
2. Erkek sağ elini sol elinin üzerine, göbek altında bağlar. Kadın göğüs üzerine bağlar.
3. Sübhaneke sessizce okunur.
4. Eûzü besmele çekilir. Eûzü yalnız ilk rekâtta sünnettir. Besmele her rekâtta Fatiha’dan önce sessizce okunur.
5. Fatiha açık ve duraklarına dikkat edilerek okunur. Fatiha bitmeden rükûa gidilmez.
6. Ardından kısa bir sure okunur. Yeni başlayan için İhlas uygundur. Sure sureler bölümündedir.
7. “Allâhü ekber” diyerek rükûa varılır. Sırt düz, baş sırtla aynı hizadadır. En az üç kez “Sübhâne rabbiyel-azîm” denir.
8. “Semiallâhü limen hamideh” diyerek doğrulunur. Doğrulunca “Rabbenâ lekel-hamd” denir. İmama uyan yalnız “Rabbenâ lekel-hamd” der.
9. “Allâhü ekber” diyerek secdeye gidilir. Önce dizler, sonra eller, sonra alın ve burun yere değer. Ayak parmakları kıbleye bakar. En az üç kez “Sübhâne rabbiyel-a’lâ” denir.
10. “Allâhü ekber” ile oturulur, kısa bir ara verilir, yine tekbirle ikinci secde yapılır. İki secde bir rekâtın rüknüdür. Birini terk etmek namazı bozar.

İkinci rekât ve selam

İkinci secdenin ardından “Allâhü ekber” diyerek ayağa kalkılır. Eller yeniden bağlanır. Bu rekâtta Sübhaneke ve eûzü okunmaz. Besmele, Fatiha ve bir sure okunur. Rükû ve iki secde birinci rekâtla aynıdır.

İkinci secdeden sonra ayağa kalkılmaz, oturulur. Bu oturuşa ka’de denir. Ettehiyyatü okunur. “Lâ ilâhe” derken sağ işaret parmağı hafifçe kaldırılıp indirilir. Ardından Salli ve Barik, sonra iki Rabbena duası okunur. Metinler Salli ve Barik ile Rabbena sayfalarındadır.

Selam: baş önce sağa çevrilir, “Esselâmü aleyküm ve rahmetullah” denir. Sonra sola çevrilir, aynı cümle tekrar edilir. Selamla namaz biter. Selamdan sonra “Allâhümme entesselâm…” duası sünnettir. Aceleyle seccadeyi silkip kalkmak, namazın edebini zedeler.

Dört rekâtlı namaz

Öğle, ikindi ve yatsının farzı dört rekâttır. Akşam üçtür. Dört rekâtta ikinci rekâtın oturuşunda yalnız Ettehiyyatü okunur, Salli okunmadan üçüncü rekâta kalkılır. Üçüncü ve dördüncü rekâtta ayakta yalnız Fatiha okunur, sure eklenmez. Bu, Hanefi uygulamadır. Şafii’de imam ve yalnız kılan, son rekâtlarda da sure okuyabilir. Kendi mezhebinizin imamına uyun.

İlk oturuşu unutup ayağa kalkan, tam doğrulduysa namaza devam eder ve sonunda sehiv secdesi yapar. Henüz doğrulmadan hatırlarsa oturur. Sehiv secdesi, son oturuşta selam vermeden veya bir selamdan sonra iki secde daha yapıp yeniden oturup selam vermektir. Bilerek bir farzı terk etmek sehivle düzelmez. Namaz yeniden kılınır.

Sesli ve sessiz kılınan vakitler

Sabah, akşam ve yatsının farzının ilk iki rekâtında erkek kendi başına kılarken kıraati sesli okur. Öğle ve ikindi sessizdir. Üçüncü ve dördüncü rekâtlar her vakitte sessizdir. Cemaatte kıraati imam okur. İmama uyan Fatiha ve sure okumaz. Hanefi’de uyan kişi iftitah tekbirinden sonra Sübhaneke’yi sessizce okur, sonra susar.

Vitir, yatsıdan sonra üç rekât kılınır. Üçüncü rekâtta sureden sonra kunut okunur, sonra rükûa gidilir. Vitir vaciptir. Beş vakit farzdan sonra kaza sırasında vitir de hesap edilir.

Sık yapılan hatalar

Acele rükû ve secde, tesbihi bir kez bile demeden kalkmak, alnı yere koymadan secdeyi bitirmek en yaygın bozukluklardır. Tuma’nînet, her rükünde bedenin bir an durmasıdır. Farz kabul edilir. Telefonla oynamak, birine cevap vermek, kahkaha ile gülmek namazı bozar. Öksürük ve kendiliğinden gelen aksırık bozmaz. Göğüs kıbleden kırk beş dereceyi aşacak kadar dönerse namaz bozulur.

Namaz, öğrenildikçe kısalan bir iş değildir. İki rekât, acele edilmeden beş dakikayı bulur. Metni bilmeyen, kağıda bakarak okuyabilir. Ezberlendikten sonra bakılmaz. Çocuk yedi yaşında alıştırılır, on yaşında düzen istenir. Ergenlikten itibaren farz sorumluluğu başlar.

Abdestin ayrıntısı abdest nasıl alınır sayfasındadır. Gusül gereken hallerde namazdan önce boy abdesti şarttır. Su yoksa teyemmüm devreye girer.

İlk hafta için tempo

İlk gün yalnız sabahın farzı, iki rekât olarak ezberlenir. İkinci gün akşamın üç rekâtı eklenir. Üçüncü gün yatsı ve vitir. Öğle ve ikindi, dört rekât düzeni oturunca tamamlanır. Beş vakti bir günde, metni hiç bilmeden bitirmeye çalışmak, rükû ve secdeyi bozar. Bir hafta sonunda vakitler yerli yerine oturur. Vakit kaçar endişesi varsa namaz vakitleri her sabah açılır. Ezanı duymayan, saate bakar.

Kadın hayız ve lohusalıkta namaz kılmaz, o günleri kaza etmez. Bu, “namaz boş” demek değildir. Kan kesilince gusül alınır ve namaza dönülür. Cünüp olan erkek ise namazı gusülden sonraya bırakır, vakit çıkarsa kaza eder. Oruç başka, namaz başkadır. İkisi bir hükümle silinmez.

Namazda göz, secde yerine yakındır. Sağa sola bakmak mekruhtur, hemen bozmaz. Göğüs kıbleden çevrilirse bozulur. Burnu kaşımak, bir iki hareketse bağışlanır. Üst üste oynamak, namazın huşûunu düşürür. Ayakkabı temizse üzerinde namaz kılınır. Necis bir yerde kılınmaz. Seccade şart değildir. Temiz yer yeter.

İmamla kılmaya geçince tek başına öğrenilen sıra bozulmaz. Uyan kişi kıraati imama bırakır. Rükûda imama yetişen, o rekâtı almış olur. Selamdan sonra eksik rekâtı kendi tamamlar. Cemaat, namazı öğrenmenin devamıdır. Evde iki rekât düzgün kılınmadan camiye hiç gitmemek de gerekmez. İkisi birlikte yürür. Sünnetler, farz oturduktan sonra eklenir. Sabahın sünneti iki, öğlenin ilk sünneti dört, son sünneti iki rekâttır. Farzı bilmeden sünnet sayısını ezberlemek, sırayı ters kurar.