Bayram namazı nasıl kılınır?

Bayram namazı, Ramazan ve Kurban bayramının ilk gününde, güneş doğup kerahat vakti çıktıktan sonra kuşluk vaktinde cemaatle kılınan iki rekâtlık vacip namazdır. Hutbe namazdan sonradır. Cuma hutbesi gibi namazın şartı değildir. Namazı kaçıran, hutbeyi dinlese de o namazı kaza etmez. Bayram gününün saatini namaz vakitleri üzerinden, Ramazan’ın bitişini Ramazan sayfasından takip edin.

Vakit

Güneş doğar doğmaz namaz kılınmaz. Güneş bir mızrak boyu yükselince, yaklaşık kırk beş dakika sonra vakit girer. İkindi vaktine kadar devam eder. Öğleden sonraya bırakmak mekruhtur. Camiler genellikle sabah erken saatlerde kılar. Kurban bayramında namaz, kurban kesmeden önce kılınır. Kesmek namazın şartı değildir. Namazdan önce kesmek Hanefi’de mekruhtur.

Bayram namazı için ezan ve kamet okunmaz. “Esselâtü câmia” diye seslenmek bazı beldelerde vardır. Türkiye’de çoğunlukla doğrudan namaza durulur. Cemaat sessizce saf bağlar.

Tekbirler

Niyet: “Niyet ettim Allah rızası için bayram namazını kılmaya, uydum imama.” İmam iki rekât kılar. Cemaat tekbirlerde imama uyar.

Birinci rekât: İftitah tekbiri alınır, eller bağlanır, Sübhaneke okunur. Sübhaneke bitince eller üç kez tekbir için kaldırılır. Her tekbirde “Allâhü ekber” denir, eller yana salınır, iki tekbir arasında üç tespih miktarı durulur. Üçüncü tekbirden sonra eller bağlanır. İmam eûzü besmele, Fatiha ve sure okur. Sonra rükû ve secdeler normal namaz gibidir.

İkinci rekât: Fatiha ve sure okunur. Rükûdan önce yine üç tekbir alınır. Bu üç tekbirde eller bağlanmaz, yana salınır. Dördüncü tekbir rükû tekbiridir. Eller kaldırılmadan rükûa varılır. Sonra secdeler, oturuş, Ettehiyyatü ve selam gelir. Dualar Sübhaneke ve Ettehiyyatü sayfalarındaki metinlerdir. Bayram namazında ikinci rekâtta Sübhaneke okunmaz.

Bu sayı Hanefi uygulamasıdır. Şafii’de birinci rekâtta yedi, ikinci rekâtta beş ilave tekbir vardır ve tekbirler kıraatten öncedir. Cami Hanefi imamla kılınıyorsa üç artı üç düzenine uyulur. Kendi başınıza başka sayı uygulamak, imamla ayrışmanıza yol açar.

Yetişemeyen

İmam rükûa gitmişken gelen, yetiştiği tekbirleri ayakta alır, kaçırdığı ilave tekbirleri rükûda almaz. Rükûa yetişirse o rekâtı kılmış olur. İlave tekbirler kaçmış sayılır, namaz bozulmaz. İkinci rekâta hiç yetişemeyen, imam selam verince kalkıp kaçırdığı rekâtı tekbirleriyle kılar. Hiç yetişemeyen kişi bayram namazını kaza etmez. Hanefi’de cemaatle kılınamayan bayram namazının kazası yoktur.

Hutbe namazdan sonra okunur. Hutbe vacibin parçası değildir. Dinlemek sünnettir. Hutbe sırasında konuşulmaz. Hutbede bayram tekbirleri ve fitre veya kurban hatırlatması yapılır. Hutbeyi kaçırmak namazı geçersiz kılmaz.

Bayram tekbirleri

Kurban bayramında, arefe günü sabah namazından başlayarak bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar, farzların selamından sonra teşrik tekbirleri getirilir. “Allâhü ekber Allâhü ekber, lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve lillâhil-hamd.” Ramazan bayramında bu teşrik tekbiri yoktur. Ramazan bayramında namaza giderken gizlice, Kurban bayramında açıktan tekbir getirmek sünnettir.

Arefe günü oruç tutmak Kurban’da ayrıca bir nafiledir. Ramazan bayramının ilk günü oruç tutmak haramdır. Namazdan sonra ziyaret, mezarlık ve ikram bayramın adabıdır. Namazın yerine geçmez. Bayram namazını kılıp günü küs geçirmek, namazın öğüdünü boşa çıkarır.

Hazırlık

Bayram sabahı gusül almak, temiz giyinmek, Ramazan bayramında namazdan önce tatlı bir şey yemek, Kurban bayramında namazdan önce bir şey yememek sünnetlerdendir. Kurban kesecek kişi namazdan önce yemez. Bir yol gidip başka yoldan dönmek, cemaatle karşılaşmak içindir. Bu incelikler vacibi tamamlayan sünnetlerdir. Vacip olan, iki rekâtın cemaatle kılınmasıdır.

Evde hasta olan, bayram namazını tek başına kılmakla vacibi yerine getirmiş sayılmaz. Hanefi’de cemaat şarttır. İyileşip ikinci güne bırakan da kaza kılamaz. Bayram namazı yalnız birinci gün kılınır. İkinci ve üçüncü günler bayramdır ama namazın vakti birinci güne mahsustur. Yağmur ve yol özrü olan, yakın bir camide kılar. Özür gerçekse vacip düşer.

Çocuklar namaza alıştırılabilir. Safın düzenini bozan koşuşturma olursa çocuk dışarı alınır. Bayram namazı kısa sürer. İlave tekbirleri ilk kez gören, imamın ellerine bakarak uyar. Erken tekbir almak namazı bozmaz. İmamı beklemek yeterlidir. Rükû ve secde, diğer namazlardaki gibi tadil-i erkân ile yapılır. Bayram diye acele edilmez.

Hutbe, tekbir ve ev

Hutbe, namazın sıhhat şartı değildir. Yine de ayakta dinlenir, konuşulmaz, çocuk susturulur. Hutbede fitre hatırlatması yapılabilir. Fitrenin o yılki tutarı bu sayfada yoktur. Diyanet’in ilanı esas alınır. Kurban bayramı hutbesinde kesim vakti anlatılır. Kesim, namazdan sonra başlar. Bayramın üçüncü günü akşamına kadar sürer. Dördüncü gün Hanefi’de kesim günü değildir. Bu ayrıntı, namazın rekâtını değiştirmez. Namaz yalnız birinci sabah kılınır.

Teşrik tekbirleri, farzların hemen ardından getirilir. Cemaat sesli, tek başına kılan da sesli getirir. Kadın kısık sesle getirir. Tekbiri unutan, namazı iade etmez. Bir sonraki farzda devam eder. Arefe sabahından önceki yatsıda tekbir yoktur. İkindiden sonra, bayramın dördüncü günü ikindiyle birlikte tekbir biter. Yatsıdan sonra getirilmez.

Evde bayram, namazın devamıdır. Büyüklerin eli öpülür, çocuk sevindirilir, mezarlıkta bağırmadan dua edilir. Komşuya ikram, kul hakkını kapatmaz. Küs gidilen bir bayram, iki rekâtın öğüdünü eksik bırakır. Yolculukta bayram namazına yetişemeyen, vacibi özürle kaçırmış olur. Kaza kılmaz. Gittiği yerde cemaat hâlâ kılıyorsa oraya uyar. Öğleden sonra kılınan bayram namazı mekruhtur ama vakit ikindiye kadar açıktır. İkindi girdiyse o yılın bayram namazı bitmiştir.

Bayram namazına giderken Ramazan bayramında gizlice, Kurban bayramında açıktan tekbir getirilir. Yolda koşmak, cuma hutbesindeki gibi mekruh sayılır. Erken varmak, tekbirleri sakin öğrenmek için de iyidir. İlk kez kılan, imamın ellerini izler. Üç tekbir bitmeden rükûa gitmez. İkinci rekâtta sureden sonra tekbirler gelir. Bunu karıştırıp Sübhaneke’den sonra yeniden üç tekbir almak, ikinci rekâtın düzenini bozar. O rekâtta Fatiha ve sure önce okunur.

Kadın, evde tek başına kılarsa Hanefi’de vacip yerine gelmiş sayılmaz. Cemaat şarttır. Camiin kadınlar bölümü bu şartı karşılar. Hasta olup gidemeyen, vacibi özürle kaçırır ve kaza etmez. Çocuk alıştırma için getirilir. Safı dağıtıyorsa dışarı alınır. Namaz kısa sürer. Hutbe de kısa dinlenir. Ardından ziyaret, mezarlık ve ikram gelir. Bunlar namazın rekâtını tamamlamaz. Rekât, cemaatle kılınan iki rekâttır. Tekbirler bu iki rekâtın içindedir. Hutbe ise namazdan sonra dinlenir. Konuşulmadan ayakta durmak yeterlidir. Namaz bu dinleyişle tamamlanmış olmaz. Zaten selamla bitmiştir.