Teravih namazı nasıl kılınır?

Teravih, Ramazan gecelerinde yatsı namazından sonra kılınan nafile namazdır. Farz değildir. Kılınmayınca günah yazılmaz. Kılınca Ramazan’ın gece ibadeti yerine gelmiş olur. Türkiye’de camilerde yirmi rekât, ikişer ikişer kılınır ve her dört rekâttan sonra kısa bir ara verilir. Ramazan takvimi ve imsak için Ramazan sayfasına, yatsı vakti için namaz vakitleri sayfasına bakın.

Vakti ve yeri

Teravihin vakti, yatsı namazının farzı ve vitrinden sonradır. Hanefi’de vitir teravihten sonra kılınır. Bazı camiler vitri teravihin arasına almaz. Sıra şöyledir: yatsının dört ilk sünneti, dört farz, iki son sünnet, yirmi rekât teravih, üç rekât vitir. Yatsı kılınmadan teravih kılınmaz. Çünkü teravih, yatsıya bağlı bir gece namazıdır.

Fecir doğunca vakit biter. Sahura kadar uzatmak caizdir. Cemaati çok yoran, kıraati anlaşılmaz hale getiren hız mekruhtur. Kısa surelerle tadil-i erkâna uyarak kılmak, uzun ama sekerek kılmaktan iyidir. Evde kılan, ailesinin dinlenmesini de gözetir.

Nasıl niyet edilir ve nasıl kılınır

Her iki rekâtta niyet yenilenir: “Niyet ettim Allah rızası için teravih namazını kılmaya.” Dil ile söylemek şart değildir. İmama uyuluyorsa “uydum imama” denir. İki rekât, sabah namazının sünneti gibi kılınır. Birinci rekâtta Sübhaneke, eûzü, besmele, Fatiha ve sure vardır. İkinci rekâtta besmele, Fatiha ve sure okunur. Oturuşta Ettehiyyatü, Salli, Barik ve Rabbena okunup selam verilir. Ardından kalkılıp yeni iki rekât başlar.

Dört rekât tamamlanınca kısa ara verilir. Bu arada salavat, “Sübhâne men yüsalli alâ seyyidinâ Muhammed” gibi tesbihler veya sessiz dua okunur. Bu ara duaları farz değildir. Cemaatin nefes alması içindir. Selam vermeden dört rekâtı bir niyetle kılmak Hanefi’de uygun görülmez. Teravih ikişer rekâtta selamla biter.

Yirmi rekât, on selam demektir. Sekiz rekât kılan dört selam verir. Cami yirmi kılıyorsa cemaat imamla devam eder. Yorgunluk varsa evde kalan rekâtlar tamamlanabilir. İmama baştan uymuşken ortada ayrılmak, namazı bozmaz. Kılınan rekâtlar nafile olarak sahihtir.

Kıraat

İmam, Ramazan boyunca hatim indirecek şekilde Kur’an okuyabilir. Bu bir sünnet uygulamasıdır, teravihin şartı değildir. Cemaat kıraati duyacak kadar sessiz durur. Evde kılan, bildiği sureleri tekrar eder. Fatiha her rekâtta okunur. Sure bilmeyen, İhlas’ı tekrar edebilir. Aynı sureyi her rekâtta okumak caizdir.

Kadın evde sesli okuyabilir. Yabancı erkek duyacaksa sesini kısar. Erkek evde sesli okuyabilir. Komşuyu rahatsız eden hoparlör, ibadetin parçası değildir.

Vitir ve kunut

Teravih bitince üç rekât vitir kılınır. Üçüncü rekâtta Fatiha ve sureden sonra tekbir alınır, eller kaldırılıp kunut duaları okunur, sonra rükûa gidilir. Ramazan’da kunut unutulursa sehiv secdesi yapılır. Vitir vaciptir. Teravihi kılıp vitri bilerek terk etmek uygun değildir. Vitri yatsının hemen ardından, teravihten önce kılmak da caizdir. Cemaatle kılınan camide imamın sırasına uyulur.

Kimler kılar, kimler ara verir

Teravih oruca bağlı değildir. Hasta olup oruç tutamayan da teravih kılabilir. Çocuk alıştırma için safın kenarında durabilir, koşuşturuyorsa dışarı alınır. Yolcu Ramazan’da teravih kılar. Seferi olmak nafileyi düşürmez. Farzları kısaltan yolcu, teravihi tam kılar. Çünkü kısaltma dört rekâtlı farza özgüdür.

Abdest bozulursa namazdan çıkılır, abdest alınıp o iki rekâta yeniden başlanır. İmama yetişilemeyen rekât, selamdan sonra tamamlanmaz. Teravihin o iki rekâtı kaçmıştır. İsterseniz evde o rekâtı ayrıca kılarsınız. Farzdaki “yetişemeyen tamamlar” hükmü, teravihin her iki rekâtına aynı şekilde uygulanır. Rükûa yetişen o rekâta yetişmiş olur.

Anlamı

Teravih, Ramazan gecesini uyanık ve Kur’an ile geçirme alışkanlığıdır. Yirmi rekâtı yarış saymak, tadil-i erkânı bozarsa namazın ruhu kaçmış olur. Evde on rekât düzgün kılmak, camide yirmi rekâtı rükûsuz geçiştirmekten hayırlıdır. Yine de cemaatle kılmak, mahalle ile aynı hatmi dinlemek ve yatsıyı cemaatle eda etmek ayrı bir sevaptır. İkisi birden mümkünse cami tercih edilir.

Ramazan dışında teravih kılınmaz. Gece namazı başka adla, teheccüd olarak yıl boyu kılınabilir. Onu teravih diye adlandırmak gerekmez. Teheccüd iki rekâtlık selamlarla, vitirden önce veya sonra kılınır. Vitir gecenin son namazı olsun diye teheccüdü vitirden önce kılmak daha uygundur. Ramazan’da bu incelik, cemaatin vitri sonda kılmasına bırakılır.

İftar sofrasından hemen kalkıp yatsıya yetişmek, teravihi sahura bırakmaktan iyidir. Uyuya kalan, gece uyanınca yatsıyı kaza eder ve teravihi fecirden önce kılabilir. Fecirden sonra yalnız yatsının kazası ve vitir kalır. Teravih o gece için düşer. Ertesi güne borç yazılmaz.

Evde ve camide düzen

Evde kılan, yatsının farzını ve sünnetini bitirir, sonra ikişer rekât halinde ilerler. Her selamdan sonra bir yudum su ve kısa bir oturuş, acele secdeyi önler. On rekât düzgün kılınıp bırakılsa nafile sahihtir. Yirmiye tamamlamak, Türkiye cemaatinin uygulamasıdır. Sekiz rekâtı hadislerde gören, evde sekiz de kılar. Cami yirmi kılıyorsa imamla devam etmek, cemaati bölmemek içindir. Ortada çıkmak namazı bozmaz. Çıkılan rekâtlar sevap olarak durur.

Kadın evde kılar veya camiin kadınlar bölümüne gider. Teravih, oruca bağlı değildir. Hasta olup gündüz tutamayan gece kılabilir. Çocuk, safın kenarında bir iki rekât durup uyuyabilir. Zorla yirmi rekât, çocuğu camiden soğutur. Yolcu, farzı kısaltır, teravihi tam kılar. Kısaltma dört rekâtlı farza özgüdür. Nafile tam kılınır.

Hatim indiren imamın arkasında cemaat susar. Bildiği ayette içinden eşlik etmek, sesli okumaya dönmemelidir. İmama yetişemeyen, rükûa varırsa o rekâtı alır. Secdede yetişen, o rekâtı kaçırır. Selamdan sonra o iki rekâtı kendi tamamlayabilir. Teravih nafile olduğu için tamamlamasa da günah yazılmaz. Vitir vaciptir. Teravih bitsin diye vitri sabaha bırakan, fecir doğunca vitri kaza eder. Teravihi fecirden sonra kaza etmez.

Ramazan dışında kılınan gece namazına teravih denmez. Teheccüd, yıl boyu ikişer rekâtla kılınır. Adı değiştirmek ibadeti bozmaz ama Ramazan’a mahsus uygulamayı bütün yıla farz gibi yaymak doğru değildir. Teravihin anlamı, Kur’an’ı gece dinlemek ve yatsıyı cemaatle eda etmektir. Hız için rükûu yutmak, bu anlamı düşürür. Kısa sure, tam rükû ve tam secde, uzun ama dağınık bir hatimden daha selametlidir. Hatim de tadil-i erkân ile birleşirse en güzelidir. Cemaat, imamın hızına yetişemiyorsa rükûda en az bir tesbihi tamamlar. İmam kalkmış olsa bile o bir tesbih, namazı imamdan koparmaz. Sürekli bir rekât geride kalmak ise başka bir namaza döner. O halde evde, kendi temposunda kılmak daha selametlidir. Teravih yarış değildir. Ramazan’ın gecesini ayakta ve düzgün geçirmektir.