Gusül abdesti nasıl alınır?

Gusül, cünüplük, hayız ve nifastan temizlenmek için ağız, burun ve bütün bedenin su ile yıkanmasıdır. Halk arasında boy abdesti denir. Gusülsüz namaz kılınmaz, camiye girilmez, Kur’an mushafı ele alınmaz. Oruç gusle bağlı değildir. Hayızlı kadın oruç tutmaz. Cünüp olan oruç tutabilir. Sahura gusül yetişmezse oruç yine tutulur, namaz için gusül ayrıca alınır. Namaz abdestinin adımları abdest nasıl alınır sayfasındadır. Su hiç yoksa teyemmüm guslün yerine geçer.

Gusül ne zaman farz olur

Cünüplük, cinsel birleşme veya meni gelmesiyle olur. Uykuda meni gelirse gusül gerekir. Uyanıkken şehvetle ayrılan meni de guslü gerektirir. İdrar yolundan gelen akıntı, meni değilse gusül değil abdest gerektirir. Kadında hayız kanı kesilince gusül farz olur. Lohusalık kanı kesilince de gusül farz olur. Hanefi’de hayız en çok on gün, nifas en çok kırk gündür. Kan bu süreden önce kesilirse gusül alınır ve namaz başlar. Süre dolunca kan sürse de gusül alınır, fazlası özür sayılır.

Cuma, bayram ve ihram için alınan gusül farz değildir. Sünnettir. “Cuma guslü almadım, cumam olmaz” denmez. Farz guslü geciktirmek, namaz vaktini kaçıracaksa günahtır. Sabah cünüp uyanan, sabah namazından önce gusleder. Vakit darsa acele eder. Gusül, uzun bir banyo keyfi değildir. Farzlar birkaç dakikada tamam olur.

Farzları

Hanefi mezhebinde guslün üç farzı vardır.

Birincisi mazmaza: ağza su almak, boğaza kadar çalkalamaktır. Oruçlu kişi, orucu bozmayacak kadar çalkalar. Dişlerin arası ve takma dişin altı kuru kalmamalıdır. Sabit kaplama, sökülmeden yıkanır. Suyu hiç geçirmeyen oje ve dolgu, gusle engel olur.

İkincisi istinşak: burna su çekmektir. Yumuşakça çekilir, genize kaçırmadan burun yıkanır. Oruçlu, suyu fazla çekmez. Burun kanatlarının dışı da beden yıkamasına dahildir.

Üçüncüsü bütün bedeni yıkamaktır. Saç dipleri, göbek çukuru, küpe deliği, yüzük altı ve kuru kalan bir leke farzı eksik bırakır. Su, bedenin her yerine değmelidir. Duşun altında dönmek yeter. Üç kez yıkamak sünnettir, farz olan bir kez ıslanmaktır.

Şafii’de niyet ve bedenin yıkanması farzdır. Ağız ve burun Şafii’de sünnet sayılır. Türkiye’de öğretilen ilmihal Hanefi’dir. Şüphede kalan, ağzını ve burnunu da yıkarsa her iki mezhebin farzını karşılamış olur.

Sünnet sırası

1. Besmele ve niyet. “Niyet ettim gusül abdesti almaya” demek yeter. Niyet kalple de olur.
2. Eller bileklere kadar yıkanır. Bedeninde necaset varsa önce o giderilir.
3. Namaz abdesti gibi abdest alınır. Ayaklar en sona da bırakılabilir. Küvette su birikiyorsa ayakları çıkışta yıkamak daha temizdir.
4. Baştan aşağı üç kez su dökülür. Önce baş, sonra sağ omuz, sonra sol omuz. Her döküşte suyun ulaşmadığı yer el ile ıslatılır.
5. Ayaklar yıkanmamışsa en sonda yıkanır.

Konuşarak guslü uzatmak, suyu israf etmek ve avret yerini gereksiz açmak uygun değildir. Banyo tek kişiliktir. Başkasının yanında avret açılmaz. Gusül bitince “eşhedü en lâ ilâhe illallah” demek, namaz abdestindeki şehadet gibidir. Şart değildir.

Su ve engeller

Gusle temiz su gerekir. Yağmur, çeşme, deniz ve göl suyu olur. İçine sabun karışmış az su, rengini ve akıcılığını kaybederse tartışmalıdır. Pratik yol, önce sabunla yıkanıp durulamak, sonra niyetle guslün farzlarını duru suyla tamamlamaktır. Sabun guslün farzı değildir. Kir gitmeden de gusül olur. Temizlik adabı ayrıdır.

Su geçirmeyen oje çıkarılır. Kaş boyası ve saç boyası, deriye yapışıp suyu engelliyorsa gusül tamam olmaz. Hijyenik ped ve tıbbi sargı, suyun zarar verdiği yerde mesh edilebilir. Yara bandı, altı kuru kalacaksa mesh, abdestteki mesh hükmüne benzer. Doktor “ıslatma” diyorsa mesh yeter. İyileşince bandaj sökülüp o yer yıkanır. Guslün tamamı bozulmuş sayılmaz.

Diş dolgusu ve kaplama, ağız yıkamasına engel diye sökülmez. Su ağza alınır, çalkalanır. Oje gibi sonradan sürülen ve suyu kesen tabaka farklıdır. Ruj, suyun dudağa değmesine engelse silinir.

Namaz, oruç ve cami

Gusül bitince namaz abdesti ayrıca alınmasa da namaz kılınır. Abdesti bozan bir hal olursa yalnız namaz abdesti yenilenir. Gusül bozulmuş olmaz. Cünüpken ezan okunabilir. Kur’an’a el sürülmez. Ezbere kısa ayet, dua niyetiyle okunabilir. Hatim ve mushaf ertelenir. Sureler sayfasını ekrandan takip etmek, mushafa dokunmak değildir. Yine de cünüpken uzun tilavet ertelenir.

Hayız bitince kaçırılan namazlar kaza edilmez. Kaçırılan Ramazan oruçları kaza edilir. Bu, gusülle karışan en sık hatadır. Kadın gusül alır, namaza başlar, oruç borcunu ayrıca tutar. Cünüp erkek ise hem namazı hem, vakit çıktıysa namazın kazasını düşünür. Orucu sahura cünüp girmiş olsa da bozulmaz. Guslünü imsaktan sonra alabilir.

Camiye cünüp girilmez. Yol üstündeki camiden geçmek, Hanefi’de zaruret ölçüsünde konuşulmuştur. Durup oturmak caiz değildir. Gusül alıncaya kadar evde namaz kılınmaz, “nasıl olsa akşam guslederim” diye vakit çıkarılmaz. Su soğuk ve hastalık riski varsa ılık su yeter. Su hiç yoksa teyemmüm edilir ve namaz kılınır. Su bulununca gusül alınır. Teyemmümle kılınan namaz iade edilmez.

Sık karışan haller

Uykuda görülen ıslaklık, meni ise gusül gerekir. Meni koyu, kokulu ve şehvetle gelir. İdrar artığı veya mezi ise yalnız abdest bozulur. Ayırt edilemiyorsa ihtiyat gusüldür. Kadında şehvetle gelen ve hamilelik ihtimali taşıyan ıslaklık konusunda fetvalar titizdir. Şüphe, namazı gusülsüz kılmaktan hafiftir. Bir gusül, şüpheyi kapatır.

Hayızın on günü dolduğu halde kan sürerse gusül alınır, namaza ve oruca başlanır. Kan özür kanıdır. Her namaz vakti için abdest tazelenir. On günden önce kesilen kanda, temizlik görüldüğü an gusül farz olur. “Akşam olsun” diye bekleyen, o vaktin namazını kaçırır. Nifasta kırk gün aynı hesabın üst sınırıdır. Kan yirminci gün kesilirse gusül o gün alınır.

Saç boyası, kına ve maskara suyu tamamen kesiyorsa suyun deriye değdiği görülmeden gusül bitmez. Geçici makyaj silinir. Kalıcı kaş kontürü, derinin altında ise suyun üst deriye değmesi yeter. Oje çıkarılır. Kaplama tırnak, suyu tırnağa geçirmiyorsa gusül eksik kalır. Tıbbi alçı mesh edilir. Doktor ıslatmayı yasakladıysa o uzuv mesh, bedenin geri kalanı yıkanır. Bedenin çoğu yıkanamıyorsa teyemmüm eklenir.

Gusül sırasında konuşmak, şarkı söylemek ve suyu yarım saat akıtmak farzı artırmaz. İsraf mekruhtur. Kıbleye karşı avret açarak yıkanmak da mekruhtur. Banyo kapısı kapanır. Bitince temiz bir örtüyle çıkılır. Namaz, guslün hemen ardından kılınabilirse vakit kaçmaz. Guslü “akşama” erteleyip öğle ve ikindiyi kaçırmak, temizliğin sebebini bozar. Cünüplük halidir, mazeret değildir. Su varsa yıkanılır.